Endometriozis tanısı neden geç konuyor?

ESHRE 2022 kılavuzuna göre endometriozis belirtilerinin başlangıcı ile güvenilir tanı arasında ortalama 8 ile 12 yıl geçiyor. Gecikme tek bir nedene bağlı değil: ağrının normal sayılması, belirtilerin başka sorunlara benzemesi, görüntülemenin normal çıkabilmesi ve kesin yöntemin cerrahi olması birbirine ekleniyor.

1. Ağrı “normal” sayılıyor

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre birçok ülkede toplum ve ilk basamak sağlık çalışanları şiddetli pelvik ağrının normal olmadığını yeterince bilmiyor; bu, belirtilerin normalleşmesine ve damgalanmasına yol açıyor. Kişi ağrısını kendisi de “herkesin yaşadığı” bir şey sanabiliyor.

2. Belirtiler başka sorunlara benziyor

Endometriozis ağrı, bağırsak ve idrar şikayetleri, yorgunluk ve gebelik güçlüğü gibi çok farklı biçimlerde ortaya çıkar. ESHRE, belirtilere bakarak tahmin yürütmenin kanıtının zayıf olduğunu belirtir; bu da sürecin karmaşıklaşmasının bir nedeni.

3. Görüntüleme normal çıkabilir

Ultrason ve MR tanıda önerilir, ancak ESHRE negatif bir görüntülemenin, özellikle yüzeysel hastalığı dışlamadığını vurgular. Bulgu olmaması bazen “sorun yok” olarak yorumlanabilir.

4. Kesin yöntem cerrahi

Uzun yıllar laparoskopi “altın standart” kabul edildi. ESHRE bu işlemin girişimsel olduğunu, nadir de olsa ciddi risk taşıyabildiğini ve güvenilir, ucuz, cerrahi gerektirmeyen bir yaklaşımın daha tercih edilir olacağını belirtiyor; bunun için büyük, uluslararası çalışmalar gerektiğini söylüyor.

5. Gençlerde süre daha uzun

ESHRE kılavuzunda aktarılan veriye göre belirtileri ergenlikte başlayanlarda tanı süresi 12 yılı aşabiliyor. 4334 kişilik bir çalışmada ergenlikte başlayanlar, yetişkinlikte başlayanlara göre üç kat uzun beklemiş (6 yıla karşı 2 yıl); tanı koyulana kadar geçen süre 5,4 yıla karşı 1,9 yıl olmuş. Ayrıca bu kişiler ciddiye alınmadıklarını ve “bir sorun yok” dendiğini daha sık bildirmiş. Daha fazlası için gençlerde endometriozis yazımıza bakın.

Süreci kısaltmak için ne yapılabilir?

• Şikayetlerinizi not edin ve kontrol listesiyle düzenleyin.
• “Normal” yanıtı yetersiz geliyorsa ikinci görüş isteyin.
• Görüntüleme normal olsa bile belirtileriniz sürüyorsa hekimle sonraki adımları konuşun.

Tanı basamaklarını tanı sayfamızda bulabilirsiniz.