Endometriozis tanısı nasıl konur?

Endometriozis tanısı genellikle hekimin şikayetlerinizi dinlemesi ve sizi muayene etmesiyle başlar; ardından çoğunlukla ultrason veya MR gibi görüntüleme istenir. Görüntüleme normal çıksa da endometriozis dışlanmaz. Bu durumda ya da ilaç tedavisi işe yaramadığında hekim laparoskopiyi (karından kameralı küçük bir cerrahi işlem) düşünebilir. Tanıyı yalnızca hekim koyar.

Tanı yolunda hangi adımlar var?

1. Öykü ve belirtiler. Ağrının ne zaman başladığı, adetle ilişkisi, ilişki sırasında ağrı, bağırsak ve idrar şikayetleri, gebelik isteği sorulur. NICE kılavuzu şikayet ve ağrı günlüğü tutmanın yararlı olabileceğini belirtir.
2. Muayene. Karın ve gerekirse vajinal muayene yapılır. ESHRE’ye göre muayenenin tanısal doğruluğu düşüktür; muayene normal olsa bile görüntüleme düşünülmelidir.
3. Görüntüleme. ESHRE, tanı sürecinde ultrason veya MR kullanılmasını önerir. Negatif bir sonucun, özellikle yüzeysel hastalığı dışlamadığı da kılavuzda açıkça vurgulanır.
4. İlaçla deneme tedavisi. ESHRE, görüntüleme ile birlikte hormonal ilaçla (doğum kontrol hapı veya progestojen) deneme tedavisinin ya da tanısal laparoskopinin düşünülebileceğini belirtir; birinin diğerine üstünlüğü gösterilmemiştir ve artıları ile eksileri hekimle konuşulmalıdır.
5. Laparoskopi. Görüntüleme negatifse ya da deneme tedavisi başarısız veya uygun değilse düşünülür. Odaklardan alınan örneğin (biyopsi) incelenmesi önerilir, ancak negatif sonuç hastalığı tamamen dışlamaz.

Hangi yöntem ne işe yarar?

Yöntem	Neye yarar?	Bilmeniz gerekenler
Öykü ve muayene	Şüphenin oluşması, yönlendirme	Tek başına tanı koydurmaz; doğruluğu düşüktür
Ultrason	Yumurtalık kistleri (endometrioma) ve derin hastalık	Negatif sonuç endometriozisi dışlamaz
MR	Derin hastalığın yayılımı	Negatif sonuç endometriozisi dışlamaz
Laparoskopi	Odakları görme ve gerekirse aynı anda tedavi	Cerrahi bir işlemdir, anestezi gerektirir

ESHRE kılavuzu ayrıca, endometrium dokusunda, kanda, adet kanında veya rahim sıvılarında biyobelirteç ölçümlerinin tanı için kullanılmamasını önerir.

Tanı neden yıllar alıyor?

ESHRE 2022 kılavuzu, belirtilerin başlangıcı ile güvenilir tanı arasında ortalama 8 ile 12 yıl olduğunu bildiriyor. Gençlerde süre daha da uzayabilir: kılavuzda aktarılan bir çalışmada, belirtileri ergenlikte başlayan kişilerin yetişkinlikte başlayanlara göre üç kat uzun beklediği, ciddiye alınmadıklarını veya “bir sorun yok” dendiğini daha sık bildirdikleri görülmüştür.

Gecikmeye katkıda bulunanlar:

• Ağrının “normal” sayılması. Dünya Sağlık Örgütü, ciddi pelvik ağrının normal olmadığının toplumda ve birçok sağlık çalışanında yeterince bilinmediğini, bunun normalleşmeye ve damgalanmaya yol açtığını belirtiyor.
• Belirtilerin başka hastalıklara benzemesi.
• Görüntülemenin normal çıkabilmesi.
• Kesin yöntemin cerrahi olması.

Daha fazlası için tanı neden geç konuyor yazımıza bakın.

Yeni, cerrahi olmayan yöntemler

Hem ESHRE hem WHO, cerrahi gerektirmeyen, güvenilir tanı yöntemlerine ihtiyaç olduğunu belirtiyor ve bu alandaki araştırmaları öncelik olarak sayıyor. Bu araştırmalar sürüyor; bugün kılavuzlarda yerleşik bir cerrahi olmayan tanı testi önerilmiyor.

Doktora hazırlanın

Belirti kontrol listesi randevuya götüreceğiniz bir özet hazırlamanıza yardımcı olur. Belirtilerinizi daha ayrıntılı tanımak için belirtiler sayfasına bakın.